Leszek Engelking Książki

Czy istnieje czeska książka, którą sami Czesi wolą od Szwejka? Nie, powiecie. A jednak! Istnieje i powraca w nowym polskim przekładzie! Powieść humorystyczna Saturnin od 1943 niezmiennie bawi kolejne pokolenia czeskich czytelników. Autor, Zdeněk Jirotka wydał ją jako swój debiut, po czym do końca (wcale nie krótkiego, bo 92-letniego) życia mógł właściwie siedzieć z założonymi rękami. W czym tkwi czar Saturnina? To humor angielski w czeskim wydaniu. Miks idealny. Perypetie osobliwego służącego Saturnina (mocno inspirowanego kultowym angielskim kamerdynerem Jeevesem z humoresek PG. Woodehouse'a), jego pana, miłośniczki porzekadeł ciotki Kateřiny i innych barwnych postaci podbiły serca Czechów tak skutecznie, że powieść 75 lat po premierze zwyciężyła w plebiscycie Książka Stulecia Magnesia Litera, pokonując samego Szwejka. Wcześniej, w 1994 zdobyła tytuł Książka najbliższa sercu organizowanym przez Czeską Telewizję.

Książka poświęcona jest Jáchymowi Topolowi (ur. 1962), jednemu z najsławniejszych i najpopularniejszych czeskich pisarzy współczesnych, laureatowi ważnych nagród literackich. Jego utwory są tłumaczone na wiele języków, po polsku ukazała się większość jego dzieł. W pierwszej części publikacji omówiono całość twórczości Topola, natomiast kolejne teksty poświęcone są konkretnym książkom pisarza. Leszek Engelking poruszył m.in. kwestie intertekstualności, narratora naiwnego i związków analizowanych tekstów z romansem łotrzykowskim oraz realizmem magicznym. Przywołał także obecną w twórczości Topola postać mitologicznego łotrzyka, trickstera. Jáchym Topol odwołuje się jednak nie tylko do mitów pradawnych, lecz chce także tworzyć mity nowe – mity współczesnego świata. W książce odwołano się także do stosunkowo licznych motywów polskich w dziełach pisarza.

Opowiedziana w pierwszej osobie historia morderstwa popełnionego - jeśli tak można rzec - z pobudek artystycznych. Historię tę opowiada niejaki Hermann, fabrykant czekoladek, czujący się w głębi duszy artystą. Podczas wizyty w Pradze spotyka swojego sobowtóra i wpada na pomysł "genialnego dzieła sztuki" - zbrodni doskonałej: zabije włóczęgę, przebrawszy go uprzednio w swoje ubranie. W ten sposób zdobędzie idealne alibi: jego, mordercę, wezmą za ofiarę. Hermann realizuje swój plan, ale po kilku dniach dowiaduje się z gazet, że jego dzieło nie zostało docenione - nie dostrzeżono żadnego podobieństwa między nim a zabitym włóczęgą. Trzeba uciekać. Czytelnik ulega początkowo sugestii opowiadania Hermanna, wkrótce jednak zaczyna się orientować, że ma do czynienia z relacją szaleńca...

Autor je v českém prostředí dobře známý polský básník, prozaik, překladatel, literární vědec a kritik. Jeho texty překládal a uváděl u nás vedle jiných zejména básník, publicista a polonista Václav Burian, z jehož překladů z pozůstalosti je rovněž sestaven výbor Muzeum dětství a jiné básně. Stěžejní částí knihy jsou texty ze sbírky Muzeum dětství (Muzeum dzieciństwa, 2011), v nichž se autor navrací do času svých dětských let v rodném městě Bytom v Horním Slezsku. Inspirací k názvu knihy se mu stala zmínka o skutečném Muzeu dětství ve skotském Edinburghu. Stejně tak významnou částí textové vrstvy básní jsou cizojazyčné vsuvky, nedílně patřící jak k básníkově naturelu, tak k různorodosti řeči obsažené ve slezských nářečích, kde lze nalézt kromě různých dialektů polštiny rovněž mnoho germanismů či bohemismů. Druhý český Engelkingův výbor doplňují také texty ze sbírek Komu fandí zesnulí, Dodatek a básně, které nebyly dosud zařazeny do knih.

Polský literární kritik předkládá přehledný a ucelený obraz celého Nabokovova díla - románů, povídek, překladů, dramat i poezie a odkrývá další vrstvy rafinované a mystifikátorské autorské role. Výklad tvorby doplňují Nabokovovy výroky a soudy o sobě i literatuře, životní osudy shrnuje kalendárium a obsáhlá bibliografie.

From one of the 20th century's great writers comes one of the finest autobiographies of our time. • "Scintillating … One finds here amazing glimpses into the life of a world that has vanished forever." —The New York Times Speak, Memory was first published by Vladimir Nabokov in 1951 as Conclusive Evidence and then assiduously revised and republished in 1966. Nabokov's memoir is a moving account of a loving, civilized family, of adolescent awakenings, flight from Bolshevik terror, education in England, and émigré life in Paris and Berlin. The Nabokovs were eccentric, liberal aristocrats, who lived a life immersed in politics and literature on splendid country estates until their world was swept away by the Russian revolution when the author was eighteen years old. Speak, Memory vividly evokes a vanished past in the inimitable prose of Nabokov at his best.

Leszek Engelking (1955) patří mezi nejpilnější polské bohemisty po roce 1989. Věnuje se překladu, literární vědě, historii, kritice a publicistice; píše původní básně a prózu. Působí na univerzitě v Lodži. Publikace shrnuje devětadvacet Engelkingových literárněhistorických prací věnovaných české literatuře zejména posledního století, ale i starší: počínaje Máchou přes Richarda Weinera ke Skupině 42, Ivanu Wernischovi a českému surrealismu až po Jáchyma Topola.