Marianne Canavaggio Książki

Depuis plus de quatre-vingt ans, Bohumil Hrabal puise son inspiration dans les cafés et les bars de Prague, de Moravie ou de Bohême. Auteur discret, il n'a cessé d'y récolter une moisson d'anecdotes auxquelles sont venus s'ajouter les récits, cocasses ou improbables, qu'il a glané au gré des multiples métiers que le hasard l'a amené à exercer - clerc de notaire, ouvrier métallurgiste, représentant en articles de droguerie et de mercerie, courtier en assurances, cheminot, figurant de théâtre. De cette longue fréquentation des tavernes et des cafés populaires vient l'ironie dont l'auteur des Millions d'Arlequin et des Palabreurs (Albin Michel) a fait la clef de voûte de son écriture, cette ironie de la vie Pragoise chère à Kafka et Hasek, sans laquelle rien de ce que Hrabal a écrit ne peut se comprendre. De là, également, sont nés les personnages facétieux et bavards, imaginatifs et fanfarons, qui peuplent ses nouvelles. Qu'il s'agisse du boulanger escroqué par un assureur angélique, du tenancier de bistrot alcoolique, du fantasque amateur de discours funèbres ou de l'excentrique oncle Pépine, c'est toujours avec tendresse et humour que Hrabal regarde ses personnages. Une compassion à la fois païenne et paillarde qui semble aimanter son œil et sa plume.

Jáchym Topol (ur. 1962) - jest bez wątpienia jedną z najbardziej wyrazistych postaci czeskiego undergroundu. Podobnie jak większość literatów i ludzi sztuki pozostających w latach 80. poza oficjalnym obiegiem pracował fizycznie: był magazynierem, palaczem, piekarzem, kierowcą. Aby wykręcić się od służby wojskowej poddał się leczeniu psychiatrycznemu. Jednocześnie od roku 1985 aż do połowy lat 90. był głównym motorem niezależnego czasopisma „Revolver Revue”. Początkowo Jáchym Topol był znany raczej jako poeta. Jego zbiory Miluju tě k zbláznění (Kocham cię jak wariat, przełożony w 1992 r. na polski przez Annę Janyškovą) oraz V úterý bude válka (Jutro zaczyna się wojna) były komentowane i nagradzane. Tłumaczył poetów wietnamskich i przygotował wybór poezji Charlesa Bukowskiego. Pisał też teksty dla zespołów muzycznych. W latach 80. sam śpiewał swoje wiersze w grupie Národní třída, potem współpracował z zespołem Psí Vojáci i Moniką Načevą, na której płycie znalazły się teksty nawiązujące do powieści Anioł. Pierwszą poważną pozycją prozatorską w dorobku Topola jest powieść-rzeka Sestra (Siostra, 1994), rok później ukazał się Anděl (Anioł). W roku 1997 został opublikowany wybór przełożonych przez niego podań i legend Indian północnoamerykańskich, zaś w roku 2001 ukazała się kolejna powieść Topola Noční práce (Nocna praca).

Młody mężczyzna ucieka z Terezina, gdzie hitlerowcy założyli oboz koncentracyjny. Jego jedynym bagażem jest pendrive z kontaktami do bogatych ocalonych z Holokaustu. Wspólnie z wujkiem Lebo i młodymi ludźmi z całego świata zakładają komunę, sprzedając turystom T-shirty z Franzem Kafką, serwując pizzę z getta i organizując Warsztaty Radości. Ich działalność nie podoba się władzom, które postanawiają ją ukrócić. Mężczyzna wyrusza na Białoruś, by zaangażować się w budowę nowego muzeum. Czy pamięć o zbrodniach totalitaryzmów można przekształcić w lukratywny biznes? Topol, mistrz groteski, wprowadza czytelnika w surrealistyczną fabułę, zadając pytania o naszą pamięć, refleksję nad historią i obraz świata, który z niej wynika. Artur, bohater, pyta, co pozostało z europejskiego dziedzictwa, gdyż wszystkie zabytki spłonęły. Proponuje budowę Parku Jurajskiego Grozy na Białorusi, wykorzystując pamięć o zbrodniach. W krótkiej, ale gorzkiej powieści Topola wyłania się rana w pamięci, która potrzebuje oczyszczenia. Jego twórczość jest uznawana za credo pokolenia czeskich czterdziestolatków, a jego pisanie jest szczere i pełne pasji.

Hrdinové Topolova románu, kočovný herec Táta se svou alkoholickou ženou a dvěma synky, křižují Evropou, aby se pokusili nalézt staronový domov na březích Sázavy. Cestu jim kříží postavy spřízněné i protivné, mezi mnoha dalšími ryšavá kurvička Světlana a její milý Kája z vymahačského klanu Baštů, který se v zuřivých bitkách utkává s Bizonovou motorkářskou tlupou. Topolův dobrodružný román ze současnosti se dotýká v zemité grotesce témat, která znepokojují lidstvo odjakživa, jako jsou víra, stárnutí, smysl života, sebevražda, láska, rodičovství, i těch, která patří k právě žhavým – „stěhování národů“, politická korektnost, krymský konflikt, meze politiky… A žádné z nich není natolik nedotknutelné, aby nemohlo být pomocí rafinovaně a osvěživě používaného jazyka, plného odkazů, podprahových vláken a asociací, zironizováno a obráceno z líce na rub a zase nazpátek. Román Citlivý člověk je komický a brutální, chytře chlípný, karnevalový a zároveň přísně organizovaný. Je to reportáž z odvrácené strany života, groteska o nacházení Boha a lidské jiskry v nejpustších brlozích, kniha o existenciální pouti, kde je i v těch nejšílenějších pasážích oživující ingrediencí láska anebo touha po ní.

Toute la beauté et le merveilleux que livre Prague à qui veut bien se laisser porter par une langueur toute slave, se retrouvent ici. La magie opère à travers le détail d'une affiche dont la typographie semble raviver le souvenir des grands artistes de l'avant-garde tchèque ou par le simple regard d'une jeune fille emmitouflée dans son cache-col qui pourrait évoquer les Amours d'une blonde. Au gré d'une taverne enfumée, se retrouvent encore les ambiances chavirées du grand écrivain praguois Bohumil Hrabal.