Franca Pece Książki

W grudniu 1961 roku, sześć lat po publikacji "Lolity", Nabokov kończy odważne i tajemnicze dzieło, które składa się z wiersza liczącego 999 wersów oraz komentarza. W centrum wiersza znajduje się John Shade, sześćdziesięciojednoletni poeta i profesor w Wordsmith College, którego wspomnienia splatają się z metafizycznymi pytaniami o śmierć, podkreślonymi samobójstwem córki. Mimo spokojnego i ironicznego tonu zakończenia, Shade nie zdaje sobie sprawy, że śmierć znów czai się w pobliżu. Komentarz należy do Charlesa Kinbote'a, snobistycznego i ekscentrycznego profesora gościnnego, który stara się prowadzić czytelnika ku właściwej interpretacji wiersza, opowiadając o przygodach swojego rzekomego inspiratora, samego siebie, uchodźcy z Zembli, europejskiego królestwa. Jego notatki, pełne plotek i akademickich rozważań, parodiują przeciwstawne światy Zembli i amerykańskiego mieszczaństwa. Dzieło oferuje złożoną mimesis rzeczywistości, stawiając pytania o Kinbote'a: czy jest królem na wygnaniu, pedantycznym uchodźcą, czy pacjentem psychiatrycznym? A wiersz jest autentyczny czy parodią? Z wieloma poziomami rzeczywistości, fabuła rozwija się w pastoralę, która eksploduje w komedię, kulminuje w elegii i przekształca się w opowieść przygodową, zachowując jako dominującą nutę tragiczną samotność.

It is customary to preface an autobiography with an apology, but in today's world, such a gesture seems unnecessary. We live in an age where standards of decent conduct are under threat, with daily reports of violence, divorce, and arson. Young girls smoke cigarettes and, reportedly, cigars; mature women don one-piece bathing costumes, and married men often prefer cinema to traditional values. In light of this, it becomes essential to present a higher example to society. At forty-seven, I have felt this urgency growing stronger. When my wife, her four sisters, and the vicar of my parish, Reverend Simeon Whey, urged me to share my experiences, I realized that delaying this task would be a moral failing. While many may dismiss the concept of sin, I firmly oppose it and have consistently rebuked it in others while striving to avoid it myself. Therefore, I feel it is my duty to share this volume, not only as a reflection of my beliefs but as a call to uphold higher standards in a time when they are sorely needed.

Mr Scobie è un vecchio insegnante di musica in pensione. Ha ottantacinque anni, è solo, e per un beffardo scherzo del destino viene ricoverato nella Casa di riposo dei Santi Cristoforo e Giuda, di proprietà della signorina Price, donna avida e senza scrupoli. Il luogo è un bizzarro microcosmo animato da personaggi a dir poco eccentrici: la cuoca iraconda, che non smette mai di imprecare a voce alta; le giovanissime inservienti canterine, disinibite e maliziose; le infermiere vessate e sfruttate dalla signorina Price; il marito bigamo della direttrice… E poi, i pazienti: la signorina Hailey, autrice di un romanzo rifiutato da quarantadue editori e di un poema bollato di “indecenza” dal segretario comunale del paese; il signor Privett, che mette annunci per vendere il suo corpo “a un prezzo ragionevole” e poi le partite a carte fino a notte fonda, i piani per evadere... Romanzo di satira sociale giocato sul confine tra la comicità grottesca e il dramma esistenziale, L’enigma di Mr Scobie fu il libro della consacrazione di Elizabeth Jolley. Spesso accostato a Qualcuno volò sul nido del cuculo per l’intreccio drammatico e perverso di lucidità e follia all’interno di una struttura sanitaria, vinse nel 1983, anno di pubblicazione, il prestigioso premio “The Age Book of the Year”.