Franca Pece Książki

W grudniu 1961 roku, sześć lat po publikacji "Lolity", Nabokov kończy odważne i tajemnicze dzieło, które składa się z wiersza liczącego 999 wersów oraz komentarza. W centrum wiersza znajduje się John Shade, sześćdziesięciojednoletni poeta i profesor w Wordsmith College, którego wspomnienia splatają się z metafizycznymi pytaniami o śmierć, podkreślonymi samobójstwem córki. Mimo spokojnego i ironicznego tonu zakończenia, Shade nie zdaje sobie sprawy, że śmierć znów czai się w pobliżu. Komentarz należy do Charlesa Kinbote'a, snobistycznego i ekscentrycznego profesora gościnnego, który stara się prowadzić czytelnika ku właściwej interpretacji wiersza, opowiadając o przygodach swojego rzekomego inspiratora, samego siebie, uchodźcy z Zembli, europejskiego królestwa. Jego notatki, pełne plotek i akademickich rozważań, parodiują przeciwstawne światy Zembli i amerykańskiego mieszczaństwa. Dzieło oferuje złożoną mimesis rzeczywistości, stawiając pytania o Kinbote'a: czy jest królem na wygnaniu, pedantycznym uchodźcą, czy pacjentem psychiatrycznym? A wiersz jest autentyczny czy parodią? Z wieloma poziomami rzeczywistości, fabuła rozwija się w pastoralę, która eksploduje w komedię, kulminuje w elegii i przekształca się w opowieść przygodową, zachowując jako dominującą nutę tragiczną samotność.

Mr Scobie è un vecchio insegnante di musica in pensione. Ha ottantacinque anni, è solo, e per un beffardo scherzo del destino viene ricoverato nella Casa di riposo dei Santi Cristoforo e Giuda, di proprietà della signorina Price, donna avida e senza scrupoli. Il luogo è un bizzarro microcosmo animato da personaggi a dir poco eccentrici: la cuoca iraconda, che non smette mai di imprecare a voce alta; le giovanissime inservienti canterine, disinibite e maliziose; le infermiere vessate e sfruttate dalla signorina Price; il marito bigamo della direttrice… E poi, i pazienti: la signorina Hailey, autrice di un romanzo rifiutato da quarantadue editori e di un poema bollato di “indecenza” dal segretario comunale del paese; il signor Privett, che mette annunci per vendere il suo corpo “a un prezzo ragionevole” e poi le partite a carte fino a notte fonda, i piani per evadere... Romanzo di satira sociale giocato sul confine tra la comicità grottesca e il dramma esistenziale, L’enigma di Mr Scobie fu il libro della consacrazione di Elizabeth Jolley. Spesso accostato a Qualcuno volò sul nido del cuculo per l’intreccio drammatico e perverso di lucidità e follia all’interno di una struttura sanitaria, vinse nel 1983, anno di pubblicazione, il prestigioso premio “The Age Book of the Year”.