Jan Zieliński Książki

Księga strachów jest powieścią przygodowo-kryminalną należącą do kanonu polskiej literatury młodzieżowej. Powieść wydana po raz pierwszy w 1967 roku wpisuje się jako trzecia do piętnastotomowego cyklu o Panu Samochodziku, charyzmatycznym historyku sztuki, detektywie, wytrawnym kierowcy i przyjacielu harcerzy w jednej osobie. Przygoda rozpoczyna się, kiedy za sprawą zaprzyjaźnionych harcerzy - Wilhelma Tella, Sokolego Oka i Wiewiórki, Pan Samochodzik wchodzi w posiadanie tajemniczej Księgi strachów. Próba rozwikłania jej zagadki naprowadza detektywa i harcerzy na trop pamiętnika Konrada von Haubitza, hitlerowskiego zbrodniarza, który po wojnie stał się prominentnym politykiem w Niemczech. Jak się okazuje, na odnalezieniu kompromitującego pamiętnika zależy nie tylko panu Tomaszowi. Dochodzenie nad jeziorem Jasień narazi detektywa i jego przyjaciół na wiele niebezpieczeństw i zaskakujących spotkań. Księga strachów była przez lata wpisana na listę lektur obowiązkowych dla klasy VII

Amerykański powieściopisarz Nathan Zuckerman w połowie lat siedemdziesiątych przybywa do Pragi, gdzie poszukuje niepublikowanych rękopisów żydowskiego pisarza zamęczonego w czasie II wojny światowej. W kraju, gdzie panuje totalitarny komunizm, odkrywa trudną sytuację pisarzy, którzy są ofiarami zinstytucjonalizowanych prześladowań. Mimo to dostrzega w ich walce perwersyjną odmianę heroizmu. Zapiski Zuckermana z jego pobytu wśród tych intelektualistów tworzą zaskakujące interludium w jego literackim dorobku, ukazując skutki uprawiania sztuki w opresyjnych warunkach. W literaturze amerykańskiej lat osiemdziesiątych pojawiła się fala utworów, które odnosiły się do problemów Europy Wschodniej, w tym również praskiej orgii. Ta krótka powieść stanowi apendyks do trylogii o Zuckermanie, będąc zarówno zwieńczeniem, jak i nie zamykającym cyklu. Sceneria Pragi pozwala Zuckermanowi spojrzeć na siebie z dystansu, co w jego przypadku wiąże się z komicznym uwikłaniem. Największym osiągnięciem Rotha w tej powieści jest wplecenie wielu ludzkich losów w krótką narrację, w tym losów Czechów, których prawdziwość pozostaje niepewna, oraz potencjalnych wizji przyszłości, w tym kafkowskich refleksji nad własnym losem.