Alexander Ritter Książki

In Sansibar oder der letzte Grund gibt Andersch seinem Lebensthema von Flucht und Bindung erneut Ausdruck; der Roman ist heute aus dem Schulkanon nicht mehr wegzudenken. Der Erläuterungsband bietet die nötigen Verständnishilfen, etwa zum geschichtlichen Hintergrund oder zur sog. „Andersch-Kontroverse“.

Novela "Kot i mysz" jest drugim dílem i spoiwem Gdańskiej trylogii Grass'a, której skrajne filary tworzą wielkie romany "Blaszany bębenek" i "Psy lata". Skupia się na centralnym miejscu trylogii, bałtyckim porcie Gdańsk, w okresie tuż przedwojennym i wojennym oraz na jednej głównej postaci. Jest nią chłopiec Joachim Mahlke, urodzony outsider z wieloma ograniczeniami, które uosabia — w typowo groteskowej hiperboli Grass'a — jego niezwykle duże jabłko Adama. Ten „cyranowski” defekt Mahlke stara się kompensować od dzieciństwa, ostatecznie w sposób, który jemu i wszystkim jego rówieśnikom wmawia ówczesna ideologia: pragnie stać się bohaterem wojennym. Udaje mu się to. W błyskawicznej karierze jako dowódca czołgu zostaje odznaczony krzyżem wojennym, którym może w końcu zakryć swój fatalny defekt na szyi. Na tym pozornym szczycie jednak tragikomiczny bohater dezertuje. Nowela nie wyjaśnia dlaczego, nie moralizuje, nie ideologizuje — jedynie opowiada w wymownych skrótach jeden paradigmatyczny przypadek całej oszukanej i zniszczonej generacji, która była jednocześnie współwinnym i ofiarą zbrodniczego reżimu. Dzięki swojemu groteskowemu humorowi, który chwilami mrozi, oraz gęstości narracyjnej, która pozostawia postaciom i wydarzeniom ich wieloznaczność i tajemniczość, "Kot i mysz" stał się jednym z najczęściej czytanych tekstów Güntera Grassa.

Der in der Habsburgermonarchie geborene Schriftsteller Charles Sealsfield (Carl Anton Postl, 1793-1864) hat von 1831 bis 1864 in der Schweiz gelebt. In seinem Exil, für das er sich nach der Flucht 1823 in die USA und fast zwei Jahrzehnten ruhelosen Reisens zwischen Europa und Amerika entscheidet, entstehen jene Romane, die seine literargeschichtliche Bedeutung ausmachen. Thema und Inhalt des Sammelbandes orientieren sich an diesen biographischen und werkgeschichtlichen Umständen. Siebzehn Wissenschaftler aus Deutschland, Japan, Österreich, der Schweiz, Slowenien und den USA setzen sich mit Themen der Biographie, des Schweizbildes und der Mehrsprachigkeit in den Romanen, mit text- wie rezeptionsgeschichtlichen Fragen auseinander. Mehrere werkvergleichende Beiträge gehen den Bezügen zwischen Sealsfields Texten und denen von Jeremias Gotthelf, Alfred Hartmann und Franz E. Pipitz nach, der zeitgenössischen böhmischen Vormärzliteratur sowie dem Wirken von Anastasius Grün und Leopold Kordesch im slowenische Kulturraum. Eine bibliographische Übersicht zum Forschungsgang 2007 bis 2008 schließt den Band ab.

Politische und philosophische Intentionen steuern die Exkursionen so, daß die Landeserkundung vom Erkenntnisgewinn für das Ich und Weltverständnis bestimmt wird.

German