Kot i mysz

Więcej o książce

Novela "Kot i mysz" jest drugim dílem i spoiwem Gdańskiej trylogii Grass'a, której skrajne filary tworzą wielkie romany "Blaszany bębenek" i "Psy lata". Skupia się na centralnym miejscu trylogii, bałtyckim porcie Gdańsk, w okresie tuż przedwojennym i wojennym oraz na jednej głównej postaci. Jest nią chłopiec Joachim Mahlke, urodzony outsider z wieloma ograniczeniami, które uosabia — w typowo groteskowej hiperboli Grass'a — jego niezwykle duże jabłko Adama. Ten „cyranowski” defekt Mahlke stara się kompensować od dzieciństwa, ostatecznie w sposób, który jemu i wszystkim jego rówieśnikom wmawia ówczesna ideologia: pragnie stać się bohaterem wojennym. Udaje mu się to. W błyskawicznej karierze jako dowódca czołgu zostaje odznaczony krzyżem wojennym, którym może w końcu zakryć swój fatalny defekt na szyi. Na tym pozornym szczycie jednak tragikomiczny bohater dezertuje. Nowela nie wyjaśnia dlaczego, nie moralizuje, nie ideologizuje — jedynie opowiada w wymownych skrótach jeden paradigmatyczny przypadek całej oszukanej i zniszczonej generacji, która była jednocześnie współwinnym i ofiarą zbrodniczego reżimu. Dzięki swojemu groteskowemu humorowi, który chwilami mrozi, oraz gęstości narracyjnej, która pozostawia postaciom i wydarzeniom ich wieloznaczność i tajemniczość, "Kot i mysz" stał się jednym z najczęściej czytanych tekstów Güntera Grassa.