Widar Lehnemann Książki

Novela "Kot i mysz" jest drugim dílem i spoiwem Gdańskiej trylogii Grass'a, której skrajne filary tworzą wielkie romany "Blaszany bębenek" i "Psy lata". Skupia się na centralnym miejscu trylogii, bałtyckim porcie Gdańsk, w okresie tuż przedwojennym i wojennym oraz na jednej głównej postaci. Jest nią chłopiec Joachim Mahlke, urodzony outsider z wieloma ograniczeniami, które uosabia — w typowo groteskowej hiperboli Grass'a — jego niezwykle duże jabłko Adama. Ten „cyranowski” defekt Mahlke stara się kompensować od dzieciństwa, ostatecznie w sposób, który jemu i wszystkim jego rówieśnikom wmawia ówczesna ideologia: pragnie stać się bohaterem wojennym. Udaje mu się to. W błyskawicznej karierze jako dowódca czołgu zostaje odznaczony krzyżem wojennym, którym może w końcu zakryć swój fatalny defekt na szyi. Na tym pozornym szczycie jednak tragikomiczny bohater dezertuje. Nowela nie wyjaśnia dlaczego, nie moralizuje, nie ideologizuje — jedynie opowiada w wymownych skrótach jeden paradigmatyczny przypadek całej oszukanej i zniszczonej generacji, która była jednocześnie współwinnym i ofiarą zbrodniczego reżimu. Dzięki swojemu groteskowemu humorowi, który chwilami mrozi, oraz gęstości narracyjnej, która pozostawia postaciom i wydarzeniom ich wieloznaczność i tajemniczość, "Kot i mysz" stał się jednym z najczęściej czytanych tekstów Güntera Grassa.

"Der Schimmelreiter' bleibt Abschluss und zugleich Höhepunkt von Storms Novellenschaffen. Andere seiner Novellen mögen kunstvoller im Bau, reicher und glühender in den Farben, ja, vielleicht sogar stärker in der tragischen Erschütterung sein, aber keine erreicht ihn in der Wucht und Größe der epischen Gestaltung, in der viel sagenden Einfachheit und Strenge des Stils, in der Tiefe der sinnbildlichen Bedeutung. Landschaft und Menschentum der Nordseeküste, Unruhe, Reichtum und Gefahr der nordischen Seele sind hier wie niemals vorher und niemals wieder ins dichterische Wort gebannt und in den dauernden Besitz des deutschen Geistes gehoben worden. Der Erzähler Storm aber hat sich in dem Mythos seiner Heimat vollendet." (Franz Stuckert)

Rare Book