Narodziny czyśćca

Więcej o książce

Jacques Le Goff (1924-2014), jeden z najwybitniejszych francuskich mediewistów, przeprowadził szczegółowe badania nad początkami chrześcijańskiej koncepcji czyśćca. Jego prace, obok dzieł Jeana Delumeau i Georges'a Minois, tworzą francuski tryptyk opisujący zaświaty. Wyniki Le Goffa podważają powszechne przekonania, że o czyśćcu pisał już św. Augustyn czy Grzegorz Wielki, a jego obecność w Kościele katolickim datuje się na sobór florencki w XV wieku. Choć o ogniu oczyszczającym, ignis purgatorius, wspomniano wcześniej, termin "czyściec" (purgatorium) jako trzecie miejsce zaświatów pojawił się dopiero w latach 70. XII wieku. Koncepcja ta, nieobecna w Biblii i nieuznawana przez inne religie, powstała z potrzeb epoki, oferując nadzieję na poprawę losu zmarłych i wzmacniając rolę Kościoła jako pośrednika. Idea czyśćca zhumanizowała ludzką egzystencję w obliczu wiecznego potępienia, ale także przyczyniła się do kryzysu w Kościele, będąc podstawą nadużyć, w tym płatnych odpustów. Le Goff kończy swoje badania na Boskiej komedii Dantego, stawiając pytanie, czy czyściec łagodził okrucieństwo piekła, czy raczej uczłowieczał absolut abstrakcyjnego raju.